ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ

Pandit Jawaharlal Nehru

ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਨਵੰਬਰ 1889 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ‘ਬਾਲ ਦਿਵਸ’ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਫਤ ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੱਚੇ ਉਸਨੂੰ ਚਾਚੇ ਕਹਿਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਕੀਲ ਸਨ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਅਮੀਰ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਇਕ ਮਹਾਨ ਨੇਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵੀ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਖਤ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਝੱਲੀਆਂ। ਪਰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਸਹੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਨਹਿਰੂ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।

ਆਖਰਕਾਰ 15 ਅਗਸਤ, 1947 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 27 ਮਈ 1964 ਨੂੰ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ।

ਨਹਿਰੂ ਇੱਕ ‘ਮਹਾਨ ਰਾਜਨੇਤਾ’ ਸੀ, ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸੁਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਝੁਕਾਅ ਕਦੇ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।