ਰਾਸ਼ਟਰਪਿਤਾ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ
Mahatma Gandhi
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਅਕਤੂਬਰ, 1869 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਠਿਆਵਾੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੋਰਬੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਪੁਤਲੀਬਾਈ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਮਚੰਦਰ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਸਨ। ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਂ ਮੋਹਨਦਾਸ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜਕੋਟ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਸਨ।
ਰਾਜਕੋਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ. ਮਾਂ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਛਾਪ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਛਾਪੀ ਗਈ ਸੀ.
ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਜਾਣਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤਦ ਮਾਤਾਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੀਟ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹੇਗੀ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਇਆ. ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਾਂਧੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਪਰਤ ਆਏ। ਘਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਸ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਭਾਰਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਗੋਰੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਵਹਾਰ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ।
1906 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਟ੍ਰਾਂਸਵਾਲਾ ਬਲੈਕ ਐਕਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਫਿਰ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਲਈ, ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਅੰਦੋਲਨ ਚਲਾਇਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੱਬੇ -ਕੁਚਲੇ ਅਤੇ ਦੱਬੇ -ਕੁਚਲੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਕੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਜਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਭਾਰਤ ਪਰਤੇ। ਸਾਲ 1915 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗਾਂਧੀ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਘਰ ਪਰਤੇ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਠੋਰਤਾ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਯਤਨ ਆਰੰਭ ਕੀਤੇ।
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਸਨ. 1919 ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਯੋਗ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਝੰਡਾ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤਾ। 1918 ਈ. ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ ਪਰ ਸ੍ਰੀ ਗਾਂਧੀ ਇਸ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਸੰਪੂਰਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਨਾਲ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ, ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਖਲੇ, ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ, ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਨ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਲ 1929 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਮੰਗ ਉੱਠੀ ਸੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੂਣ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ. ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਡਰੀ ਹੋਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
1931 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ, ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਮੇਜ਼ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਵਾਲਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ.
ਸਾਲ 1934 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੂਲ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਭਾਰਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ੁਲਮ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ 1942 ਈ. ਵਿੱਚ ‘ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ’ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤਾ। ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜ ਉੱਠੀ। ਪੂਰੇ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਸਿਰਫ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ. ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੈਰ ਖੁਰਕਣ ਲੱਗੇ।
ਜੇਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਨੇਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ. ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਅੰਦੋਲਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਦਿਨ ਲਟਕਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਇਸਨੇ ਆਖਰਕਾਰ 15 ਅਗਸਤ, 1947 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ.
ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਿਹਾ. ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖ -ਵੱਖ ਹਿੱਸੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਏ।
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦਾ ਦਿਲ ਰੋ ਪਿਆ। ਉਹ ਹੁਣ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਮੌਤ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਇਸ ਚਿੜਚਿੜੇਪਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਨਪੜ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਨੱਥੂਰਾਮ ਗੋਡਸੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ 30 ਜਨਵਰੀ 1948 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਚਿਰਨੀਦਰਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਸਫਲ ਸਰੀਰ ਤੋਂ, ਉਸਦੇ ਅਹਿੰਸਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ, ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਰਵੱਈਏ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਦੁਖੀ ਜੀਵਨ ਜਿਣ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਦੇ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ. ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝੀਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਾਰਥਕ ਬਣਾਈਏ.
