ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਅੰਦੋਲਨ
Swachh Bharat Mission
ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਗਲੀਆਂ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ cleanਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ 02 ਅਕਤੂਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੱਛਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ
ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹਰੇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ 2.5 ਲੱਖ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਪਖਾਨੇ, 2.6 ਲੱਖ ਜਨਤਕ ਪਖਾਨੇ ਅਤੇ ਇਕ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਹੂਲਤ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 1.04 ਕਰੋੜ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਪਖਾਨੇ ਬਣਾਉਣ ਜਿੱਥੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਖਾਨੇ ਬਣਾਉਣੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ। ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ, ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਜਨਤਕ ਰਸਾਲੇ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿਚ 4401 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ‘ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ 62,009 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਿਚੋਂ 14623 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏਗੀ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ 14623 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਿਚੋਂ 7366 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, 4,165 ਕਰੋੜ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਘਰੇਲੂ ਪਖਾਨਿਆਂ ‘ਤੇ, 1828 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਲੋਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਪਖਾਨੇ ਬਣਾਉਣ’ ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲਾ ਟੁਕੜਾ ਕਰਨਾ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਪਖਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਫਲੱਸ਼ ਪਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ, ਖੁਰਦ-ਬੁਰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ, ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਦੇ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ
ਨਿਰਮਲ ਭਾਰਤ ਅਭਿਆਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਵੱਛਤਾ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ, ਸਵੈ-ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਵੱਛਤਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੰਗ ਅਧਾਰਤ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਮੁਹਿੰਮ ਹੈ , ਤਾਂ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ.
ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਤਹਿਤ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 11 ਕਰੋੜ 11 ਲੱਖ ਪਖਾਨੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਲੱਖ 34 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਜੈਵ-ਖਾਦ ਅਤੇ ofਰਜਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਏਗਾ. ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਪੇਂਡੂ ਪੰਚਾਇਤ, ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਮਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵੀ ਹਰ ਪੱਧਰ’ ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਹਰੇਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਕਾਈ ਅਧੀਨ ਘਰੇਲੂ ਪਖਾਨਿਆਂ ਦੀ ਇਕਾਈ ਦੀ ਕੀਮਤ 10,000 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 12,000 ਰੁਪਏ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਹੱਥ ਧੋਣ, ਟਾਇਲਟ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਅਜਿਹੇ ਪਖਾਨਿਆਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ 9,000 ਰੁਪਏ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ 3000 ਰੁਪਏ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜੇ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ 10800 ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ 1200 ਰੁਪਏ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੂਜੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਸਵੀਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ.
ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਸਵੱਛ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਅਭਿਆਨ
ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਧੀਨ 25 ਸਤੰਬਰ 2014 ਤੋਂ 31 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਅਤੇ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ-ਸਵੱਛ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ-
ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ.
ਸਫਾਈ ਕਲਾਸ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਆਦਿ.
ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੁੱਤ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਬਾਰੇ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਿਸਨੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਬੁੱਤਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ.
ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਟਾਇਲਟ ਅਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਸਫਾਈ.
ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਫਾਈ.
ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੀ ਸਫਾਈ
ਸਕੂਲ ਦੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸਫਾਈ.
ਰੰਗਤ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸਲਾਨਾ ਦੇਖਭਾਲ.
ਲੇਖ, ਬਹਿਸ, ਪੇਂਟਿੰਗ, ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨਾ.
‘ਚਾਈਲਡ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਟੀਮ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਅਭਿਆਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ.
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫਿਲਮ ਸ਼ੋਅ, ਲੇਖਾਂ / ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਤੇ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਨਾਟਕ ਆਦਿ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਹਫਤੇ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਦੀ ਸਫਾਈ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
