ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ

Villages of India

ਸੰਕੇਤ ਬਿੰਦੂ – ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ – ਪਿੰਡ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ – ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ, ਸਿੰਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ – ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ

ਭਾਰਤ ਦੀ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਬਾਦੀ ਇਸਦੇ ਪੰਜ ਲੱਖ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਮਿੱਟੀ ਵਾਲੇ ਘਰ, ਘਾ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਖਪਰੈਲ ਵਾਲੀਆਂ ਛੱਤਾਂ, ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਇੱਕ ਜੋੜੇ ਜਾਂ ਦੋ ਜੋੜੇ ਬਲਦ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮੁਰਗੇ, ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਊਂਠ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਪਿੰਡ ਕਿਸੇ ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ, ਟੇਡੀ – ਮੇਡੀ  ਗਲੀਆਂ, ਰਾਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਪੇਂਡੂ ਬੱਚੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਭੋਲੀ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲਹਿਲ੍ਹਾਉਂਦੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤੀ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਖੇਤ ਵਿਚ ਪੀਲੀ ਰਾਈ ਦੀ ਚਾਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਬੱਲਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਤੈਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੱਕੀ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਲਾਲੀ ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪਲੇਟ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀ ਪ੍ਰਭਾਤ-ਵੇਲਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿਸਾਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਨ ਨਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਹਾਲ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤਾਂ ਵੱਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਘੰਟੀਆਂ ਗਰਦਨ ਦੁਆਲੇ ਵੱਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਢੰਗ ਅਪਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਾੜੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਲੇ ਜਾਂ ਝਰਨੇ ਸਿੰਜਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਖੂਹ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਹਟ, ਚਰਸ, ਆਦਿ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਟੁਬੇਵਲ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ’ ਤੇ ਨਹਿਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਕੇ ਸਿੰਜਾਈ ਸੰਭਵ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤੀ ਹਨ। ਬਲਦਾਂ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ ਪੱਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਘੜੇ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮਾਣ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਿੰਡ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅਨੰਦ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਆਉਣ ਨਾਲ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸਿਲਾਈ-ਬੁਣਾਈ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਚਲਾਕ ਕਿਸਾਨ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਅਜੇ ਵੀ ਗਰੀਬ ਹਨ। ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਤੰਗ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ। ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਿਰਫ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨਾਲ ਹੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰੇਗਾ।