ਕਪਾਹ

Cotton 

ਜਾਣ–ਪਛਾਣ: ਕਪਾਹ ਉੱਨ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੀ ਨਰਮ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਇਹ ਕਪਾਹ ਦੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦ ਹੈ। ਕਪਾਹ ਦੇ ਕੁਝ ਪੌਦੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਵਰਣਨ: ਕਪਾਹ ਦੀ ਜੜੀ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਕਪਾਹ ਦੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਫੁੱਲ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਜਵਾਨ ਫਲੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਫਲੀਆਂ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਪਾਹ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਾਈਬਰ ਨੂੰ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਧਾਗੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫੇਰ ਇਸ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਬੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਪਾਹ ਉੱਚੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਗਭਗ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੀ ਹੈ।

ਕਪਾਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਪਾਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਫਾਈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਧਾਗੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਪਿੰਡਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੱਥ–ਕਰੱਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਬੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕਤਾਈ ਦੀ ਬੁਣਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਪਾਹ ਨੂੰ ਕੱਪੜਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੂਤੀ ਸਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਲਈ ਯੂਰਪ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਪਾਹ ਮਿੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਜੁਲਾਹੇ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਉਪਯੋਗਤਾ: ਕਪਾਹ ਵੀ ਚੌਲ ਜਾਂ ਕਣਕ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਕਪਾਹ ਉਦਯੋਗ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਕਪਾਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਕਪਾਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੱਪੜੇ, ਰਜਾਈ, ਗੱਦੇ, ਕੁਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫਰਨੀਚਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਾਗਾ ਸਿਲਾਈ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਪਾਹ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਤੇਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਟਾ: ਸਾਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਪਾਹ ਉਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਕੱਪੜਾ ਬੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।